Home De stichting Monumenten Nieuws Verhuur Broerekerk Contact

  • Koudum - Kerktoren
  • Jousterp - Windmotor
  • Hindeloopen - Kerktoren
  • Werkbezoek Gedeputeerde
  • Jousterp - Windmotor
  • Molkwerum - Kerktoren
  • Pingjum - Klokkenstoel toren
  • Pingjum - Torenhaan
  • Ontvangst vrijwilligers 2014
  • Nijland - Torenuurwerk
  • Indijk - Begraafplaats
  • Witmarsum - Korenmolen
  • IJlst - Hervormde kerk
  • Hindeloopen - Kerktoren
  • Gaast - Dakruiter
  • Workum - Overdracht Vuurtoren
  • Ypecolsga - Klokkenstoel
  • Bolsward - Broerekerk
  • Burgwerd - Toren Johanneskerk
  • Workum - Toren Gertrudis verlicht
  • Bolsward - Broerekerk
  • IJlst - Toren Hervormde kerk
  • Witmarsum - Lintje voor molenaar L.
  • Witmarsum - 'De Onderneming'
  • Workum - Fondsverwerving Vuurtoren
  • Hartwerd - Amerikaanse windmotor
  • Workum - Vuurtoren: goed nieuws!
  • Witmarsum - Restauratie 'De Onderne
  • Witmarsum - 'De Onderneming' offici
  • Vuurtoren - Restauratie binnenkort
  • Broerekerk Bolsward - Huurtarieven
  • Nijland - Nieuwe vlaggenmast voor t
  • Actie glazen dak Broerekerk Bolswar
  • Workum Vuurtoren - Start en voortga
  • Excursie vrijwilligers en bestuur -
  • Workum Vuurtoren - Werkbezoek bestu
  • Workum Vuurtoren - Voortgang in bee
  • Koudum - Herstel en schilderbeurt i
  • Workum Vuurtoren - Asbestsanering e
  • Ferwoude - Dakruiter hervormde kerk
  • Workum Vuurtoren - Bezoek vertegenw
  • Ferwoude Dakruiter - Voortgang rest
  • Workum Vuurtoren - Alle hens aan de
  • Koudum - Opknapbeurt buitenkant ker
  • Workum Vuurtoren - De laatste loo
  • Ferwoude - Afronding restauratie da
  • Workum - Vuurtoren en Omrop Fryslâ
  • Ferwoude - Restauratie dakruiter af
  • Workum - Restauratie vuurtoren afge
  • Workum - Vuurtoren: feestelijke her
  • Broerekerk Bolsward - Actie glazen
  • Sfeervol trouwen in de Broerekerk
  • Financiering herstel glazen kap Bro
  • Parrega - Start groot onderhoud ker
  • Excursie 2017 - Vrijwilligers en Be
  • Parrega - Groot onderhoud kerktoren
  • Bolsward - Broerekerk: Herstel glaz
  • Parrega - Groot onderhoud kerktoren
  • Molenaarsambacht Werelderfgoed!
  • Natte tijden - droge voeten.
  • Op de rol voor 2018
  • Bolsward: Archeologie op het Broere
  • Zaterdag 21 april - Friese Molendag
  • Zaterdag 12 mei - Nationale Molenda
  • Fotoverslag Open Dag 12 mei
  • 18 mei - Kletterdei in de Friese El
  • De Vleermuis van Bolsward spuwt!
  • Vrijwilligersexcursie 7 juli 2018
  • Hartwerd Windmotor: Wiekenrad en Va
  • Werkbezoek wethouder Stella van Gen
  • Toren Workum - Start restauratie kl
  • IJlst - torenhaan Mauritius kan wee
  • Jousterp Windmotor: Likje verf voor
  • Warns: Tufstenen toren Johannes de
  • Hartwerd Windmotor: Windrad en Vaan
  • Bolsward Broerekerk: Geluidwerende
  • Workum Toren Gertrudis: Restauratie
  • Warns: Toren Johannes de Doperkerk
  • Warns Toren Johannes de Doperkerk:
  • Nijland Kerktoren: Reparaties en Sc
  • Bolsward Broerekerk: Concert SYKJE
  • Reisgids Watersteden en Broerekerk
  • Bolsward Broerekerk: Geluidwerend g
  • Jaarlijkse excursie vrijwilligers e
  • Workum Toren Gertrudiskerk: Project
  • Witmarsum - De Onderneming: Oerbôl
  • Bolsward Broerekerk: Herstel voegwe
  • Bolsward Broerekerk: Wereldlichtjes
  • IJlst Toren Mauritius: Laat de IJls
  • Beleidsplan 2020-2024
  • Bolsward Broerekerk: Bevrijdingscon
  • IJlst: Hoogwerker bij de Mauritiust
  • IJlst: Klokken Mauritius luiden wee
  • IJlst: De Mauritius in de pers
  • Skarl Klokkenstoel: Restauratie gep
  • Iens en Easterwierrum: Kerktorens o
  • Workum: Klokken Toren Gertrudis lui
  • Workum Toren Gertrudis: Project Der
  • Bolsward Broerekerk: Bevrijdingscon
  • Skarl: Start restauratie klokkensto
  • Workum Toren Gertrudis: Geartrui is
  • Workum Toren Gertrudis: Klok Geartr
  • Workum Toren Gertrudis: Na 330 jaar
  • Workum Toren Gertrudis: Omrop Frysl
  • Gauw Kerktoren: Dakgoot tegen water
  • Bolsward: Buitgemaakte Balken in Br
  • Hindeloopen: Excursie Vrijwilligers
  • Ypecolsga - Klokkenstoel onder het
  • Skarl - Restauratie klokkenstoel
  • Workum - Klok Geartrui uit haar mal
  • Witmarsum - Beschuit met Roze muisj
  • Klokkenstoel Skarl - Geduldig wacht
  • Workum moet nog even op Gertrudis w
  • Reid de Jong - bewoner van It Toarn
  • Kleurrijk glas-in-loodraam voor de
  • Informatiepanelen Broerekerk
  • Bijzonder gezelschap voor de torenh
  • Nationale Molendag op 8 en 9 mei: d

  • Twee nieuwe ladders voor toren Ping
  • Drylster Kypmantsje en Salvatorklok
  • Ypecolsga - Afronding restauratie k
  • Skarl - Afronding restauratie klokk
  • Hindeloopen: Excursie Vrijwilligers en Bestuur


    Op 12 september, de dag die samenviel met de landelijke Open Monumentendag, hebben bestuur en vrijwilligers een rondwandeling gemaakt door de kleine maar fijne Elfstedenstad Hindeloopen. Tot het bezit van onze stichting behoort de Westertoren aldaar. Zie voor bijzonderheden over de toren de rubrieken Monumenten en Nieuws hierboven.
     
     Kaart Braun en Hogenberg - 2de helft 17de eeuw.Ingekleurde gravure, gemaakt door Suffridus Atonis en Sixtus Gravius. Na 1662 
    Atonis en Gravius waren in de tweede helft van de 17de eeuw werkzaam waren als landmeter in dienst van de Staten van Friesland. Samen met Broer Boelens en Martinus Frederici vervaardigden zij grietenijkaarten. Deze hebben de basis gevormd voor de beroemde Schotanus Atlas, Het was onder kunstenaars en geleerden trouwens gebruikelijk om voor- en achternaam te verlatijnsen. We hebben hier te maken met Sjoerd Ates en Sytse Gravius. De laatste had trouwens al een verlatiniseerde familienaam.

    Ontvangst in Hylper Wievendracht
    Op de parkeerplaats Mekúljes van deze bijzondere Elfstedenstad van ruim 800 inwoners, werd het gezelschap zeer hartelijk ontvangen door ons bestuurslid de heer Henk Smid, geboren en getogen Hylper en mevrouw Marijke Griek, ook geboren en getogen Hylper. Zij ging heel toepasselijk gekleed in Hylper Wievendracht.

    Verschillende Hylper drachten door Hylper Hendrik Lap. Aquarel ca. 1860.

    Twee vrouwen in Hylper dracht - met prikslee en schaatsen. Ca. 1860 -1870. 
    Heden! Zol jie zo klaaid nei Mokburren to piekje.
    Hoe nu! Zult gij zoo gekleed na Molkwerum sleden.
    Aquarel Hendrik Lap, ca. 1860.

    Mekúljus en Hylpers
    Na een voorstelrondje gaf Henk Smid op de Mekúljes  - uiteraard in het Hylpers – uitleg over de betekenis van deze wat raadselachtige naam.
    De naam Mekúljes houdt verband met een stuk land circa 800 meter verderop richting station. In dit land zat een afgraving die vermoedelijk ontstaan is door ophoging van de zeedijk. Een kuil dus. Wat op zijn Hylpers ‘kulle’ genoemd wordt. Dat zal verbasterd zijn tot: me(t) kulle.

    Over Hylpers gesproken: het is een bijzondere streektaal waarin oudere vormen van het Friese bewaard zijn gebleven, maar die haar kleur en inhoud mede dankt aan de internationale handelscontacten van de stad.
    Gravure door Abraham Allard en Jacob Folkema - ca. 1710. (Coll. Tresoar Leeuwarden).
    Opvallend is de opmerking hlaverwege de toren: Afgebliksemd 1701.
    Dat 'afbliksemen' gebeurde uitgerekend tijdens een kerkdienst.
    Een waarschuwing om terdege rekening mee te houden.

    Scheepvaart 
    Aangekomen bij de in historische stijl opgeknapte haven kwamen de scheepvaart en de koopmansgeschiedenis van Hindeloopen uitvoerig aan bod. De omvangrijke maritieme handel met Scandinavië, via de Sont en de Baltische Zee, heeft Hindeloopen in de 17de en 18de eeuw tot grote bloei gebracht én, zoals hierboven gezegd, de Hindelooper taal sterk beïnvloed. Ook de (hout)handel met St. Petersburg heeft hier ruimschoots aan bijgedragen.
    Fluitschepen op de Rede van Hindeloopen in de 18de eeuw. Coll. Scheepvaart Museum Hindeloopen. Detail olieverf op doek door Gerard Huttinga (1883-1963). 

    Fluitschepen, kapiteinshuizen en likhúzen
    De Hylper fluitschepen, forse driemasters met afgeronde boeg, waren indertijd een begrip – nu zijn ze geschiedenis. Ze voeren op Scandinavië, de Oostzeelanden en Rusland met onder andere wollen stoffen en jenever en kwamen terug volgeladen met hout voor o.a. Amsterdam, Zaandam en de Friese werven. Als ballast namen ze vaak de keitjes (balstenen) mee die vandaag de dag nog in de straatjes van Hindeloopen te zien zijn. Deze min of meer afgeronde keistenen zijn afkomstig uit de zogenaamde gletsjerketels, waarin ze door het eeuwenlang rondslijpen in uithollingen van het vaste gesteente hun afgeronde vorm kregen. Voor het kapiteinshuis op de foto hieronder liggen veelkleurige balsteentjes.
    De grote bloei van de handel is terug te lezen uit de voorname  17de- en 18de-eeuwse kapiteinshuizen die nog steeds als belangrijk cultureel erfgoed in Hylpen te pronk staan.
    Tijdens de rondwandeling ging Marijke Griek er uitvoerig op in.Bijzonder zijn ook de bijbehorende likhúzen- de kleine huizen (lik = klein) in de overtuin van de kapiteinshuizen. Als de kapitein in de zomermaanden op reis was, verbleef zijn vrouw met de kinderen in het likhús. Dat was – ondanks de naam - ruim genoeg om in te wonen. Bovendien hoefde het grote huis dan niet schoon gehouden te worden.

    Roosje Hindeloopen
    Natuurlijk is er ook een bezoek gebracht aan het familiebedrijf A. Roosje dat zich helemaal heeft toegelegd op de traditionele Hindelooper schilderkunst. De beschilderde Hylper meubels en andere gebruiksvoorwerpen zijn in binnen- en buitenland beroemd en gewild. Het bedrijf heet tegenwoordig Oud Hindelooper Kunst v/h A. Roosje Anno 1894. 
    Meer weten  over Roosje? Klik op: Arend Roosje.pdf

    Aanvullende informatie: op 18 december 2020 heeft Arend Roosje het predikaat Hofleverancier ontvangen. Klik op: Roosje Hindeloopen Hofleverancier.pdf om meer te lezen. 


    ©
     G. Bootsma - Hindeloopen

    Onderduikers en Wapens in de Doopsgezinde Kerk
    Tussen de bedrijven door vertelde Henk Smid het een en ander over de oorlogsjaren in Hindeloopen. In verband hiermee werd ook een bezoek gebracht aan de voormalig Doopsgezinde Kerk. Onder de achterste kerkbank is namelijk nog een originele onderduikersschuilplaats te zien. En aan de andere kant van het gangpad, óók onder de achterste bank, nog een ruimte waarin wapens verborgen zijn geweest.

    Voormalig Drenkelingen- of Vondelingenkerkhof
    Halverwege de wandeling, ter hoogte van de muziektent waar vroeger het Drenkelingenkerkhof was, gaf Marijke Griek uitvoerig uitleg over het Hylper vrouwenkostuum. Op de kaart van Hindeloopen aan het begin van deze bijdrage staat het kerkhof midden rechts aangeven met een groen rondje waarin de letter (E).

    Fontein
    Tot de moderne monumenten van Hindeloopen behoort de fontein die is gemaakt in het kader van Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa 2018. De fontein ‘FLORA EN FAUNA’ staat aan de Nieuweweg 1, achter het koor van de Grote Kerk.
    De Chinese kunstenares Shen Yuan (1959) liet zich voor het ontwerp van de fontein inspireren door het stadswapen van Hindeloopen. De fontein bestaat namelijk uit een groot gewei met – centraal -  een Levensboom die samen met Hert en Hinde het Wapen van Hindeloopen verbeeldt. In de boom zitten een paar exotische vogels die bij wijze van gesprek om de beurt water spuwen. De levensboom staat symbool voor levensenergie, maar ook voor wijsheid, aldus de kunstenares.

    Verdwenen Synagoge en Wichelroedelopen
    Aan het eind van onze wandeling kwamen we op de plaats waar vroeger de synagoge van Hindeloopen heeft gestaan. Na uitleg over het wel en wee van het gebouw en de vroegere Joodse gemeente, gaf Henk Smid nog een kleine demonstratie ‘wichelroedelopen’ waarvan de uitkomst (gelukkig) was dat de funderingen van de synagoge nog in de grond aanwezig zijn!

    Afbeelding afkomstig uit: Pierre le Brun, Histoire critique des
    pratiques superstitieuses. Uitgever: Jean-Frederic Bernard, 1733–1736. 
    De maker van de gravure is niet bekend.

    Hapje en drankje.
    De rondwandeling werd - traditioneel - besloten met een hapje en drankje - en wel bij de Drie Harinkjes.

    En tot slot: het bijzondere van deze middag was dat er door onze begeleiders Marijke Griek en Henk Smid alleen maar in het Hylpers gesproken werd – een taal die beslist behouden moet worden!

    RONDWANDELING DOOR FRIESLANDS ELFDE STEDE
    Hieronder het omslag van het boekje over Hindeloopen dat in 1943 is verschenen in de succesvolle Heemschutserie. De houtsnede (ca. 1943) met een gezicht op de sluis en het sluiswachtershuis is van de hand van Dick Osinga (1913-1997).
    De foto's van de rondwandeling zijn gemaakt door Loes van Heijningen.

    Bericht geplaatst op 28 september 2020; bijgewerkt 12 december 2020.

     

     





























    << Terug




    2017 Stichting tot behoud van monumenten in de gemeente Súdwest-Fryslân - Makke troch Roelof Fopma.nl