Home De stichting Monumenten Nieuws Verhuur Broerekerk Contact

  • 2012 Koudum - Kerktoren
  • 2012 Jousterp - Windmotor
  • 2012 Hindeloopen - Kerktoren
  • 2013 Werkbezoek Gedeputeerde
  • 2013 Jousterp - Windmotor
  • 2013 Molkwerum - Kerktoren
  • 2013 Pingjum - Klokkenstoel toren
  • 2013 Pingjum - Torenhaan
  • 2014 Vrijwilligersexcursie Workum
  • 2014 Nijland - Torenuurwerk
  • 2014 Indijk - Begraafplaats
  • 2014 Witmarsum - Korenmolen
  • 2014 IJlst - Hervormde kerk
  • 2014 Hindeloopen - Kerktoren
  • 2014 Gaast - Dakruiter
  • 2014 Workum - Overdracht Vuurtoren
  • 2014 Ypecolsga - Klokkenstoel
  • 2014 Bolsward - Broerekerk
  • 2015 Burgwerd - Toren Johanneskerk
  • 2015 Workum - Toren Gertrudis verl
  • 2015 Bolsward - Broerekerk
  • 2015 IJlst - Toren Hervormde kerk
  • 2015 Witmarsum - Lintje voor molena
  • 2015 Witmarsum - Koren- en pelmolen
  • 2015 Workum - Fondsenwerving Vuurto
  • 2015 Hartwerd - Amerikaanse windmot
  • 2015 Workum - Vuurtoren: goed nieuw
  • 2015 Witmarsum - Restauratie Koren-
  • 2015 Witmarsum - Molen De Ondernemi
  • 2016 Vuurtoren - Restauratie binnen
  • 2016 Bolsward Broerekerk - Huurtari
  • 2016 Nijland - Nieuwe vlaggenmast v
  • 2016 Actie glazen dak Broerekerk Bo
  • 2016 Workum Vuurtoren - Start en vo
  • 2016 Excursie vrijwilligers en best
  • 2016 Workum Vuurtoren - Werkbezoek
  • 2016 Workum Vuurtoren - Voortgang i
  • 2016 Koudum - Herstel en schilderbe
  • 2016 Workum Vuurtoren - Asbestsaner
  • 2016 Ferwoude - Dakruiter hervormde
  • 2016 Workum Vuurtoren - Bezoek vert
  • 2016 Ferwoude Dakruiter - Voortgang
  • 2016 Workum Vuurtoren - Alle hens a
  • 2016 Koudum - Opknapbeurt buitenkan
  • 2016 Workum Vuurtoren - De laatst
  • 2016 Ferwoude - Afronding restaurat
  • 2016 Workum - Vuurtoren en Omrop Fr
  • 2016 Ferwoude - Restauratie dakruit
  • 2016 Workum - Restauratie vuurtoren
  • 2016 Workum - Vuurtoren: feestelijk
  • 2017 Broerekerk Bolsward - Actie gl
  • 2017 Sfeervol trouwen in de Broerek
  • 2017 Bolsward - Financiering herste
  • 2017 Parrega - Start groot onderhou
  • 2017 Excursie 15 juli - Vrijwillige
  • 2017 Parrega - Groot onderhoud ker
  • 2017 Bolsward - Broerekerk: Herstel
  • 2017 Parrega - Groot onderhoud kerk
  • 2017 Molenaarsambacht Werelderfgoe
  • 2018 Natte tijden - Droge voeten.
  • 2018 Op de rol voor 2018
  • 2018 Bolsward: Archeologie op het
  • 2018 Zaterdag 21 april - Friese Mo
  • 2018 Zaterdag 12 mei - Nationale M
  • 2018 - 12 Mei Nationale Molendag op
  • 2018 18 mei - Kletterdei in de Fri
  • 2018 De Vleermuis van Bolsward spu
  • 2018 Vrijwilligersexcursie 7 juli
  • 2018 Hartwerd Windmotor: Wiekenrad
  • 2018 Werkbezoek wethouder Stella v
  • 2018 Toren Workum - Start restaura
  • 2018 IJlst - torenhaan Mauritius k
  • 2018 Jousterp Windmotor: Likje ver
  • 2018 Warns: Tufstenen toren Johann
  • 2018 Hartwerd Windmotor: Windrad e
  • 2019 Bolsward Broerekerk: Geluidwe
  • 2019 Workum Toren Gertrudis: Resta
  • 2019 Warns: Toren Johannes de Dope
  • 2019 Warns: Toren Johannes de Dope
  • 2019 Nijland Kerktoren: Reparaties
  • 2019 Bolsward Broerekerk: Concert
  • 2019 Reisgids Watersteden en Broer
  • 2019 Bolsward Broerekerk: Geluidwe
  • 2019 Jaarlijkse excursie vrijwilli
  • 2019 Workum Toren Gertrudiskerk: P
  • 2019 Witmarsum - De Onderneming: O
  • 2019 Bolsward Broerekerk: Herstel
  • 2019 Bolsward Broerekerk: Wereldli
  • 2020 IJlst Toren Mauritius: Activit
  • 2020 Beleidsplan 2020-2024
  • 2020 Bolsward Broerekerk: Bevrijdin
  • 2020 IJlst: Hoogwerker bij de Mauri
  • 2020 IJlst Klokken Mauritius luiden
  • 2020 IJlst: De Mauritius in de pers
  • 2020 Skarl Klokkenstoel: Restaurati
  • 2020 Iens en Easterwierrum: Kerktor
  • 2020 Workum: Klokken Toren Gertrudi
  • 2020 Workum Toren Gertrudis: Projec
  • 2020 Bolsward Broerekerk: Bevrijdi
  • 2020 Skarl Start restauratie klokk
  • 2020 Workum Toren Gertrudis: Geart
  • 2020 Workum Toren Gertrudis: Klok
  • 2020 Workum Toren Gertrudis: Na 33
  • 2020 Workum Toren Gertrudis: Omrop
  • 2020 Gauw Kerktoren - Dakgoot tege
  • 2020 Bolsward - Buitgemaakte Balke
  • 2020 Hindeloopen - Excursie Vrijw
  • 2020 Ypecolsga - Klokkenstoel onde
  • 2020 Skarl - Restauratie klokkenst
  • 2020 Workum - Klok Geartrui uit ha
  • 2020 Witmarsum - Beschuit met Roze
  • 2020 Klokkenstoel Skarl - Geduldig
  • 2020 Workum moet nog even op Geart
  • 2020 Reid de Jong - bewoner van It
  • 2021 Bolsward - Kleurrijk glas-in-
  • 2021 Bolsward - Informatiepanelen B
  • 2021 Bijzonder gezelschap voor de
  • 2021 Nationale Molendag op 8 en 9
  • 2021 Pingjum - Twee nieuwe ladders
  • 2021 IJlst - Drylster Kypmantsje e
  • 2021 Ypecolsga - Afronding restaur
  • 2021 Skarl - Afronding restauratie
  • 2021 Workum - Kunst- en vliegwerk
  • 2021 Smallebrugge - Verfbeurt voor
  • 2021 Bolsward – Kleurrijk koorra
  • 2021 Workum - Klok Geartrui veilig
  • 2021 Aanbieding Jubileummagazine 2
  • 2021 Workum - CdK Arno Brok laat k
  • 2021 Tussendoortjes Broerekerk Bol
  • 2021 Zonovergoten vrijwilligersexc
  • 2021 Afscheid van twee bestuursled
  • 2021 Witmarsum - Onderhoudsbeurt k
  • 2021 Roel Sluiter nieuwe voorzitte
  • 2022 Parrega - Klok uit toren getak
  • 2022 Toren Parrega - Kapotte pannen
  • 2022 Vrijwilliger Gosse de Jong ge
  • 2022 Hindeloopen – Werkzaamheden
  • 2022 Broerekerk Bolsward - Project
  • 2022 Klok toren Parrega tijdelijk
  • 2022 Ferwoude - Onderhoudsbeurt vo
  • 2022 Pingjum - Toren Victoriustsjer
  • 2022 Witmarsum - Molen De Ondernemi
  • 2022 Bolsward - Evensong in de Bro
  • 2022 Werkbezoek wethouder Cultuur
  • 2022 Koudum - Schilderwerk Toren n
  • 2022 Toren Parrega - Nieuwe kroon
  • 2022 Witmarsum - Klein onderhoud m
  • 2022 Toren Parrega - Restauratie e
  • 2022 Iens - Restauratie toren
  • 2022 Toren Parrega – Klok Johann
  • 2022 Toren Parrega – Klokken wee
  • 2022 Vrijwilligersexcursie Harlinge
  • 2023 Iens - Restauratie toren afger
  • 2023 IJlster Salvatorklok wordt ger
  • 2023 Nieuw logo voor Prins Bernhar
  • 2023 Molen Witmarsum - Het lekkers
  • 2023 Folsgare - Nieuwe vlaggenmast
  • 2023 Bedankje inwoners Folsgare
  • 2023 Gaast – Verfbeurt dakruiter
  • 2023 Nijland - Herstel leibedekking
  • 2023 Hartwerd – Schilderbeurt Ame
  • 2023 IJlst - Schilderwerk toren
  • 2023 Nieuwsbrief Cultureel Erfgoed
  • 2023 IJlst – Restauratie Salvator
  • 2023 Bolsward en Mondriaan - Tentoo
  • 2023 IJlst – Salvatorklok terug i
  • 2023 Witmarsum - Schilderwerk De On
  • 2023 Indijk - Helmdakje klokkenstoe
  • 2023 IJlst – Salvatorklok officie
  • 2023 Vrijwilligersuitje door de Sne
  • 2023 IJlst - Afscheid van een bevlo
  • 2023 het Cultuurfonds - de nieuwe n
  • 2023 Workum Toren Gertrudis - Schad
  • 2024 Workum - Toren Gertrudis: Scha
  • 2024 Workum – Toren Gertrudis: Pr
  • 2024 Warns - Herstel klokkenstoel J
  • 2024 Bolsward Broerekerk – Herste
  • 2024 Begroting 2024
  • 2024 Januariwintertje in Witmarsum
  • 2024 Bolsward - Beeld Stille Strijd
  • 2024 - Wijzerplaat kerktoren Gauw w
  • 2024 Workum – Restauratie glas-in
  • 2024 Workum - Restauratie glas-in-l
  • 2024 Koolzaad en Klokkenstoelen
  • 2024 Jaarverslag 2023
  • 2024 Workum – Restauratie glas-in
  • 2021 Zonovergoten vrijwilligersexcursie met De Simmermoarn


    Het is al even geleden dat we met ons allen op pad waren, maar door alle Jubileum- en andere feestelijkheden van onze intussen bijna 11 jaar oude stichting bleef het even bij een verslagje van onze jaarlijkse excursie.

    Op 21 augustus jl. maakten vrijwilligers en bestuur vanuit Stavoren een zonovergoten tocht per praam door vaarten, kanalen en meertjes van de Zuidwesthoek. Opstapplaats was de kade aan
    de Stationsweg, waar schipper Wiepke Wierda en zijn pream De Simmermoarn ons opwachtten.

    Deze excursie was trouwens de laatste van onze voorzitter Hans Boekhoven - links op de foto in gestreepte blauwe polo. Vanaf het moment van oprichting, eind 2010, tot eind september 2021 heeft Hans Boekhoven met groot enthousiasme en even grote betrokkenheid aan het roer van onze monumentenstichting gestaan. Op 29 september jl. droeg hij de voorzittershamer over aan Roel Sluiter – oud-burgemeester van Harlingen.

    Terug naar het onderwerp van deze nieuwsbijdrage: onze jaarlijkse excursie.

    Doolhof, heksen en pôllen. Vanaf de kade aan de Stationsweg voerde de tocht via de Dijkvaart - met mooie gezichten op IJsselmeer en Noorderdijk, de restanten van een betonnen bunker uit WO 2, een buiten gebruik geraakt sluisje met sluiswachterswoning en de verstilde Prinsenpoel - naar het museumdorpje Molkwar/Molkwerum.

    Historisch echtpaar. Op de kade van Molkwar werd het gezelschap opgewacht door een 'echtpaar' in Molkwarder dracht: de man getooid met zwierige bonthoed en zijn 'wijff' met een puntmuts. Die puntmuts - ooit vast onderdeel van de Molkwarder dracht - kan wel eens de aanleiding zijn geweest voor de bijnaam Heksehoale (Heksenhol) die Molkwar vroeger had.
    Het verhaal ging namelijk dat er in het dorp de nodige heksen woonden! Dat zou komen doordat de mannen als Oostzeevaarders veel van huis waren waardoor de vrouwen met of zonder kinderen alleen thuis waren. Vermoedelijk droegen de vrouwen puntmutsen. Zij moesten dus wel heksen zijn! Over de herkomst van de bijnaam Heksehoale doen meer wilde verhalen de ronde, maar we laten het voor nu bij deze ene verklaring.
    Heksehoale. Hoe het ook zij: Molkwar kreeg dus die mysterieuze bijnaam Heksehoale - heksenhol. Vroegere kaartmakers verwezen op hun gravures maar wat graag naar deze bijnaam of noemden het dorp berucht – zoals te lezen staat op onderstaande gravure uit 1718 van de hand van de Friese predikant/kunstenaar Johannes Hilarides. Die omineuze verwijzing zal vast en zeker de verkoop gestimuleerd hebben! Onderaan de prent is trouwens een mooi profielgezicht van het dorp te zien met het bijschrift: Molkworren in 't verschiet.
    Molkwar en de Oostzeevaart. De oudere (17de- en 18de-eeuwse) geschiedenis van Molkwar
    is nauw verbonden met de Oostzeevaart. Net zoals hun Staverse en Hindelooper collega’s vervoerden de Molkwarder schippers in opdracht van Amsterdamse ondernemers en vanuit Amsterdam bulkgoederen zoals graan, hout, pelzen, ijzer, vlas en hennep. Vanuit Amsterdam - omdat de haventjes van Molkwar en andere Friese Zuiderzeeplaatsjes te klein waren voor de grote schepen. Tegen het einde van de 18de eeuw kwam om allerlei redenen de klad in de Oostzeehandel met als gevolg een grote economische terugval die Molkwerum, Hindeloopen en andere Friese havenstadjes niet meer te boven zijn gekomen.
    De Fluyt. Het meest bekende scheepstype dat voor de Oostzeevaart werd ingezet was het fluitschip – de fluyt. Een lang type zeilschip met drie masten, een platte bodem, een brede buik, een smal dek en een ronde achtersteven. Vooral die bolle buik en het smalle dek waren van groot belang omdat bij de Sontdoorvaart tol werd geheven en wel over de breedte van het dek. De geslepen Hollandse scheepsbouwers bedachten daarom een scheepstype met bolle buik en een smal dek voor extra veel lading tegen zo weinig mogelijk tol! 
    Wandeling langs de hoogtepunten van het Friesche Doolhof. Het ‘historische echtpaar’ leidde het gezelschap in twee groepen langs de hoogtepunten van het Friesche Doolhof zoals Molkwar ook wel werd genoemd. Hoe klein het dorp ook was: je kon er vroeger met gemak verdwalen. Dat kwam doordat het dorp uit verschillende eilandjes – pôllen - bestond die door kronkelige waterloopjes van elkaar gescheiden waren. Door die bijzondere structuur stond Molkwar ook bekend als het Venetië van het Noorden. Een dorp met verschillende bijnamen dus. De zeven pôllen heetten: Kerkpôlle, Aestrik, Westrik, Hondepôlle, Kattepôlle, Achthuizerpôlle en Grinspôlle – of varianten hierop. Door dempingen is de eilandstructuur nagenoeg verloren gegaan. Een paar romantisch begroeide kronkelende grachtjes en smalle straatjes herinneren er nog aan.




    Lebuïnuskerk en Monumentenstichting. Omdat de toren van de (niet beschermde) hervormde Lebuïnuskerk (1850) één van de 25 monumenten van de stichting is, werd het monument natuurlijk met een bezoekje vereerd. Binnen gaf dorpshistoricus Auke Bult van de Stichting Ald Molkwar aan de hand van de hierboven toegelichte gravure van Johannes Hilarides (1718) een inkijkje in de kleurrijke geschiedenis van Molkwar.
    De toren, die in zijn huidige vorm uit 1799 dateert, werd ‘extra kritisch’ bekeken omdat het schilderwerk nét onderhanden was geweest. De meeste aandacht ging uit naar de mooie ingangspartij met in de halfronde afsluiting boven de deuren het wapen van Molkwerum: een witte zwaan op groene ondergrond, het jaartal 1597 en de tekst: Die Godt vertrouwt had wol gebowt. De zwaan, die ook het dorpswapen van Molkwerum siert, staat voor de vroegere handel in zwanen-pekelvlees waar Molkwerum ooit óók bekend om stond. De Oostvaarders namen het in Amsterdam zeer gewilde pekelvlees in houten vaten mee terug van hun noordvaarten.
    Foto van voor de schilderbeurt

    In de toren hangen twee klokken van Jacob Noteman, klokgieter te Leeuwarden. Op beide staat een zwaan afgebeeld met daaronder: dit yst wapen van Molkwaren. Het randschrift draagt de tekst: In 'tjaer onses Heeren MDCXLIX heeft mij Jacob Noteman in Leeuwarden gegoten. Anno MDCXLIX staat voor 1649. Het mechanische torenuurwerk dateert van 1877 en is van de hand van de bekende Sneeker uurwerkmaker Simon Rodenburg. Foto uurwerk: W.F. van der Giessen.

    Cornelis de Boer en de Molkwarder Koeke. Tegenwoordig associëren we Molkwerum eigenlijk alleen nog maar met de Molkwarder Koeke – die vanaf 1916 door boerenzoon Cornelis de Boer werd gemaakt in de oude bakkerij die hij van zijn tante had overgenomen. Het hart van Cornelis lag blijkbaar meer bij de bakkerij dan bij het boerenbedrijf en dat heeft hem uiteindelijk geen windeieren gelegd! De Molkwarder Koeke - die te oordelen naar bovenstaande kist mogelijk eerst werd uitgevent als PRIMA Deventer Koek - is nog steeds een begrip!
    Sinds 2015 wordt de Molkwarder Koeke, natuurlijk volgens geheim familierecept, in Joure gebakken. Bij Bakkerij Molkwar in Joure. De bakkerij in Molkwar was te klein geworden, maar het bakkerswinkeltje en de bakkerij bestaan nog steeds – onder de naam Museum ’t Bakkerswinkeltsje. Natuurlijk heeft het gezelschap een bezoekje aan het Bakkerswinkeltsje gebracht en de omzet iets vergroot door een paar koeken af te nemen.
    Na het uitgebreide en leerzame bezoek aan het mysterieuze dorp Molkwar werd de thuisvaart ingezet. Onderweg kwamen er hapjes en drankjes tevoorschijn uit 'de buik' van de pream en schipper Wiepke haalde zijn accordeon tevoorschijn om het gezelschap te verleiden tot meezingen. En dat is heel goed gelukt! Terwijl Wiepke speelde hanteerden twee dames bij toerbeurt vaardig het roer. Tot besluit wachtten ons in Stavoren nog een malse harinkjes en overheerlijke kibbeling! Het was al met al een prachtdag!


    Tekst: Ypie Attema
    Foto’s: Loes van Heijningen en Ypie Attema
    Bijdrage geplaatst 24 november 2021





    << Terug




    2017 Stichting tot behoud van monumenten in de gemeente Súdwest-Fryslân - Makke troch Roelof Fopma.nl